ایجاد انگیزه در کودکان(قسمت اول)

انگیزه به دو نوع درونی و بیرونی قابل تقسیم است.

از انگیزه بیرونی میxadتوان به تقویت کنندهxadهایی چون پول، تایید، محبت، احترام، نمره. و از تقویت کنندهxadهای درونی میxadتوان به رضآیت خاطر و احساس خوب از یادگیری اشاره کرد. آنچه که بیشتر موجب رفتار خود جوش میxadشود، انگیزه درونی است. هدف عمده فعالیتxadهای پرورشی معلم یا مربی این است که دانشxadآموز به تدریج از انگیزهxadهای بیرونی به سمت انگیزهxadهای درونی هدآیت شود.

تفاوت اساسی افراد دارای انگیزه درونی با افراد دارای انگیزه بیرونی این است که افراد با انگیزه درونی احساس کفآیت بیشتری در خود دارند و کمتر به دیگران اجازه میxadدهند که محرک رفتارشان شوند. این گروه از دانش آموزان، خود تعیین کننده رفتارها هستند و به خاطر کفآیتی که در خود احساس میxadکنند، باور دارند که میxadتوانند با رفتارشان بر محیط خود تأثیر بگذارند.

این گروه از دانشxadآموزان با انگیزه دورنxadگرا، تصورشان این است که موفقیت و عدم موفقیت در تحصیل به خاطر نحوه رفتار صحیح یا غلط خودشان است.

اما برخلاف آنها، دانشxadآموزان با انگیزه برونxadگرا، احساس بیxadکفآیتی یا کفآیت کم داشته و همواره تصور میxadکنند که موفقیت آنxadها تحت تأثیر عوامل محیطی نظیر معلم و سوالات سخت است. این گروه از دانشxadآموزان حتی اگر درس بخوانند، باز هم موفقیت چندانی نخواهند داشت. چرا که اندک تلاش آنها به خاطر همان انگیزه بیرونی، همچون فرار از تنبیه یا کسب خواسته معلم است. اینان در صورت کسب موفقیت اندک هم آن را به شانس و تصادف نسبت میxadدهند و نه به تلاش و استعداد خود.

این دانشxadآموزان حتی اگر نیمxadنگاهی به موفقیت داشته باشند، آنقدر آن را صعبxadالوصول میxadدانند که دست به عمل نمیxadزنند، در نتیجه هرگز طعم موفقیت را نخواهند چشید. در حقیقت گام اول در برخورد با این افراد چشاندن طعم موفقیت به آنها و در هم شکستن تصور منفی آنها در مورد دستیابی به موفقیت است. در این صورت است که «موفقیت»، «موفقیت» میxadآورد.

از آنجایی که انسان آمادگی دارد تا فعالیتxadها و تصوراتش را تعمیم دهد، موفقیت در یک درس منجر به موفقیت در دروس دیگر میxadشود و این موضوع در مورد دروس اصلی هر رشته مهمxadتر است.

در واقع، ضعف درسی در این دروس منجر به بیxadعلاقگی به تحصیل و گاهی حتی ترک تحصیل میxadشود و البته عکس آن هم صادق است. به همین علت به معلمان دروس اصلی هر رشته توصیه میxadشود، شرایط آموزشی و امتحانی را مطلوب نمایند و با ارزشیابیxadهای مناسب فضای کلاس را لذتxadبخش کنند.

به طور کلی به منظور افزایش انگیزه دانشxadآموزان و سوق دادن آنها به سمت درونی شدن انگیزهxadها راهکارهای زیر توصیه میxadشود:

1. سعی کنیم اولویت تجربهxadهای دانشxadآموزان برای آنها جالب باشد، احساس موفقیت اولیه، اعتماد به نفس آنها را افزایش میxadدهد. این موضوع در مسابقات ورزشی نیز مشهود است.

2. برای موفقیت دانشxadآموزان پاداش در نظر بگیریم. منتظر نباشیم تا افت تحصیلی اتفاق افتد و سپس موفقیت را تحسین کنیم.

3. با احترام گذاشتن به تفاوتxadهای فردی دانشxadآموزان، هرگز آنها را با یکدیگر مقایسه نکنیم.

4. دانشxadآموزان را در کلاس کمتر درگیر مسائل عاطفی منفی نمائیم و نسبت به حساسیتxadهای عاطفی آنان آشنا و در کاهش آن کوشا باشیم. سختxadگیری و انضباط شدید، تبعیض، بیان قضاوتxadهای منفی و خبرهای ناخوشایند از جمله عواملی است که موجب درگیری ذهنی و کاهش علاقه به یادگیری میxadشود.

5. بلافاصله پس از آزمون یا پرسش کلاسی، دانشxadآموزان را از نتیجه کار آگاه کنید.

6. برای اینکه دانشxadآموز بداند، در طول تدریس به دنبال آموختن به چیزی باشد، بیان اهداف آموزشی مورد انتظار از او را در ابتدای درس فراموش نکنیم.

7. چگونگی یادگیری و نحوه انجام کار برای دانشxadآموز مشخص شود.

8. به منظور افزایش حس کفآیت در دانشxadآموز از او بخواهیم مطالب یاد گرفته شده را به دوستان یا کلاس آموزش دهد.

9. در مورد مشکلات درسی دانشxadآموز و ریشهxadیابی آن، با او تبادل نظر و گفتxadوxadگو کنیم.

10. تشویق کلامی در کلاس، به صورت انفرادی بسیار حائز اهمیت است.

11. مطالب درسی را به ترتیب از ساده به دشوار مطرح کنیم.

12. از بروز رقابت ناسالم در بین دانشxadآموزان پیشگیری شود.

13. در فرایند آموزش متکلم وحده نباشیم و یادگیرندگان را در یادگیری مشارکت دهیم.

14. علاقه به دانشxadآموزان و تعلق خاطر و اهمیت دادن به یکایک آنها، سطح انگیزهxadها را افزایش میxadدهد.

15. آموزش را با «تهدید» پیش نبریم.

16. برای دانش آموزان با انگیزه، خوراک علمی کافی داشته باشیم.

17. با محول کردن مسئولیت به دانشxadآموزان کمxadتوجه، آنان را به رفتارهای مثبت هدآیت و علل کمxadتوجهی در آنها را بررسی کنید.

18. شیوهxadهای تدریس را از سنتی به شیوهxadهای روز تغییر داده و با استفاده از تکنولوژی آموزشی، حواس پنجگانه دانشxadآموزان را به کار گیریم.

19. - میان درس کلاس و مسائل زندگی که به وسیله همان درس قابل حل است. ارتباط برقرار کنیم.